Aidsfonds gebruikt cookies om het bezoek (geanonimiseerd) te analyseren om verbeteringen aan te brengen. Indien je hiermee akkoord bent, hoef je je voorkeuren niet te wijzigen. Meer informatie
Home  >  Nieuws  >  Blogs   >  

Blogs door onze medewerkers

Blog: Aidsbestrijding in het Trump tijdperk

Winst voor Trump. Toen ik tijdens verkiezingsnacht om 3:30 uur naar bed ging zag het er slecht uit voor Hillary. Toch leek het ook toen nog onmogelijk dat zij zou verliezen. Niets minder bleek waar de volgende ochtend.

trump-pence
Na de Brexit is de winst van Trump het tweede event dat in korte tijd  ons wereldbeeld deed wankelen. Met de komende verkiezingen in Nederland roept dat ook de vraag op wat dit alles betekent voor de aidsbestrijding.

Wereldwijd draagt het Amerikaanse overheidsprogramma PEPFAR bij aan de toegang tot behandeling van ruim 11 miljoen mensen met hiv. De VS verzorgen daarmee de behandeling van meer dan de helft van de mensen met hiv ter wereld die op dit moment op behandeling zijn. Onze afhankelijkheid van Amerikaanse steun is enorm; ook een derde van het budget van Global Fund komt van de VS. De grote vraag is dus nu wat Trump gaat doen. Veel google-werk levert echter weinig resultaten op. De beste man heeft zich nooit echt uitgelaten over hiv/aids.

Dat geldt echter niet voor Mike Pence, zijn keuze voor vicepresident. Pence wordt beschouwd als uiterst conservatief Republikein die in een recent verleden onder meer heeft gepleit voor overheidsprogramma's om homo's te genezen. Ondanks nog werd duidelijk waar zijn aanpak toe kan leiden. Als gouverneur van de staat Indiana weigerde hij tijdens een hiv-uitbraak onder druggebruikers toestemming te geven voor het verstrekken van schone naalden. In korte tijd liepen meer dan 200 mensen hiv op; een van de grootste uitbraken in de VS van de laatste jaren. Pas na veel druk bond Pence in en stond beperkte harm reduction programma's toe.

Is er nog licht aan het einde van deze donkere Trump-tunnel? Ja, misschien wel. PEPFAR werd in 2003 opgericht door de Republikeinse president George W. Bush, en het programma kent nog steeds veel steun onder Republikeinen in het Congres. Daarbij komt dat Trump waarschijnlijk als president, net als tijdens zijn carrière als zakenman, vooral gericht zal zijn op winnen. De aidsbestrijding heeft laten zien dat we van het virus kunnen winnen. Met die boodschap kan een president Trump dus misschien wel een supporter worden.

Ten slotte is de verkiezing van Trump ook een enorme wake-up call. De afhankelijkheid van de aidsbestrijding van Amerikaanse steun is niet houdbaar. Een nog belangrijker onderdeel van ons werk wordt om de leiders van groeiende economieën als Nigeria, Kenia, Ethiopië, Vietnam en Zuid-Afrika te bewegen volledige verantwoordelijkheid te nemen voor de gezondheid van hun eigen burgers. Daarnaast kunnen wij er in Nederland voor zorgen dat de urgentie van aidsbestrijding en ontwikkelingssamenwerking hoger op de politieke agenda komt. En dat is zeer afhankelijk van de partijen die we in maart 2017 verkiezen.

door Mark Vermeulen

Blog: aidsconferentie Durban 2016

Blog: aidsconferentie Durban 2016

In juni 2016 vond AIDS2016 plaats, een belangrijke internationale aidsconferentie in Durban, Zuid-Afrika. Bekijk het verslag van Sjoerd en Michaël hieronder en lees de ervaringen van vele andere Aidsfondsmedewerkers ter plekke.



Dag #5 (deel 2): Hiv-preventiepil onmisbaar in aanpak hiv/aids
22 juli 2016, Durban, SA

Het is niet langer de vraag óf de hiv-preventiepil, PrEP, ingezet moet worden in de strijd tegen hiv/aids, maar hoe we het middel bij de mensen krijgen, die dat het hardst nodig hebben. PrEP is een pil, die gebruikers dagelijks slikken en waarmee ze kunnen voorkomen dat ze hiv oplopen.

“Als er één ding opvalt dan is het wel dat de hiv-preventiepil, PrEP, door aidsbestrijders in de wereld algemeen wordt geaccepteerd als een onmisbaar preventiemiddel, naast andere middelen zoals condooms”,  zegt Louise van Deth, directeur van Aids Fonds-STOP AIDS NOW!-Soa Aids Nederland.

In veel  landen wordt PrEP al ingezet en de WHO, Wereldgezondheidsorganisatie, komt binnenkort met actuele richtlijnen voor het gebruik van PrEP.  De Nederlandse  overheid wil nog geen beslissing nemen over de inzet van PrEP. Hier is PrEP nu alleen toegankelijk voor 370 deelnemers aan een studie van de GGD Amsterdam.

“De minister moet opschieten met een besluit over PrEP, om niet te kijk te staan als een achterblijver in de strijd tegen hiv. Ik ben er van overtuigd dat als we PrEP toevoegen aan de bestaande pakket van hiv-preventiemiddelen we het aantal nieuwe hiv-infecties in Nederland drastisch kunnen verminderen. Daarom vroegen we de minister nog dit jaar PrEP breed in te zetten”, volgens van Deth

Landen die al inzetten op PrEP
In de Verenigde Staten is PrEP in 2012 goedgekeurd en zijn sindsdien meer dan 79.000 mensen begonnen met PrEP. Wel valt op dat dit vaker mannen zijn dan vrouwen en vaker blanke dan Afro-Amerikaanse homo- of biseksuele mannen. Hieruit blijkt dat nog niet alle mensen die in aanmerking komen voor PrEP, ook al bereikt worden.

In Frankrijk is PrEP nu een half jaar beschikbaar, inmiddels zijn meer dan 90 PrEP klinieken gestart en meer dan 1.000 mensen begonnen met PrEP, onder begeleiding van 273 artsen. In Australië zijn dit jaar studies gestart die duizenden toegang geven tot PrEP. Voor het einde van 2016 zullen ook  Brazilië en Kenya PrEP breed beschikbaar stellen.

Voor wie is PrEP de oplossing
PrEP is het middel voor iedereen die een verhoogd risico loopt op hiv. Uit onderzoek, gepresenteerd in Durban, blijkt PrEP ook goed te werken als bescherming van de hiv-negatieve partners, mannen en vrouwen, in een relatie waarin de partner met hiv medicijnen gebruikt maar het hiv-virus nog niet succesvol onderdrukt is. Voor een deel van deze mensen zijn condooms een oplossing, maar in de praktijk blijkt een middel als PrEP een noodzakelijke aanvulling.


Dag #5 (deel 1): Lange & Van Tongeren-prijs voor jonge onderzoekers
22 juli 2016, Durban, SA

In Durban zijn voor het eerst prijzen uitgereikt aan jonge hiv-onderzoekers, in naam van de omgekomen en gerenommeerde Nederlandse wetenschappers  Joep Lange en zijn partner en collega Jacqueline van Tongeren. Zij kwamen twee jaar geleden om bij de vliegtuigramp met MH17 boven Oekraïne. Ze waren toen op weg naar de internationale aidsconferentie in Melbourne, Australië.

De prijs van $2.000,- aan de jonge onderzoekers wordt uitgereikt door de International Aids Society (IAS) en de Agence Nationale de Recherche sur le sida et les hépatites virales (ANRS). Hiermee ondersteunen ze jonge onderzoekers in de hele wereld, die uitmunten in hun werk in de strijd tegen hiv/aids.

Vorig jaar werden de prijzen genoemd naar Joep Lange en Jacqueline van Tongeren, uit eerbetoon voor hun internationale en baanbrekende wetenschappelijke werk.
Dit jaar werden ze uitgereikt aan 6 jonge onderzoekers, van verschillende nationaliteit, en hier aanwezig in Durban om hun werk te presenteren.

----------------------------------------------------------------------------------------------
Dag #4 (deel 2): Fast Track Cities: Amsterdam voorop in strijd tegen hiv/aids
21 juli 2016, Durban, SA

Amsterdam loopt samen met vier andere steden in de wereld voorop in de strijd tegen hiv/aids. Dat werd door het initiatief Fast Track Cities bekend gemaakt op AIDS2016.

Van alle nieuwe hiv-infecties in de wereld, wordt maar liefst 89% in een stad geregistreerd. Aids voert daarmee een ware stadsguerrilla. De helft van de wereldbevolking leeft inmiddels in een stad en het is de verwachting dat in 2030 zelfs 60% van de mensen in een stad woont. De steden in lage en middeninkomenslanden groeien het hardst. Het succes van de aidsbestrijding hangt dus vooral af van wat er in de steden gebeurt.

“Een stad heeft een unieke en belangrijke rol in de aidsbestrijding”, verklaart Louise van Deth, directeur van Aids Fonds-STOP AIDS NOW!-Soa Aids Nederland. “In de stad kunnen we juist makkelijker de mensen bereiken die risico op hiv lopen, zoals jongeren, mannen die seks hebben met mannen, transgenders, migranten, sekswerkers en druggebruikers.”

Twee jaar geleden werd in Parijs afgesproken dat steden over de hele wereld zich extra zullen inspannen om hiv te bestrijden. Amsterdam en 25 anders steden ondertekenden die intentie toen al, maar intussen doen al meer dan 200 steden mee. 

San Francisco, Denver, Parijs, Kiev en Amsterdam lopen voorop in hun ambities en aanpak, zo bleek deze week. Amsterdam is waarschijnlijk de eerste stad die binnen afzienbare tijd de gestelde 90-90-90 doelen zal halen.  Dit houdt in 90% van de mensen met hiv is getest en kent zijn status, 90% van die mensen is op behandeling en bij 90% van hen is het hiv-virus onderdrukt en dus niet meer overdraagbaar. In Amsterdam zijn 6.100 mensen met hiv, op dit moment is de score: 93 – 86 - 94.

Amsterdam is vooral effectief door het H-TEAM, waarin alle aidsbestrijders  met elkaar samenwerken en oplossingen zoeken, samen met de mensen om wie het gaat, mensen met hiv. Door het combineren van voorlichting, preventie, testen en behandelen werkt het H-TEAM aan een toekomst zonder nieuwe hiv-infecties.


Dag #4 (deel 1): UN Red Ribbon voor partners Aids Fonds
21 juli 2016, Durban, SA

Voor hun onmisbare en dappere inzet in de strijd tegen hiv/aids werd de Red Ribbon Award op AIDS2016 uitgereikt aan twee partners van het Aids Fonds in Afrika. De prijs wordt tweejaarlijks toegekend door UNAIDS aan organisaties die zich onderscheiden door in moeilijke omstandigheden mensen met hiv te ondersteunen. Er werden tien winnaars gekozen uit meer dan duizend genomineerden.
          De Red-Ribbon Award-winnaars/
          International AIDS Society/ Marcus Rose


Kenya Sex Workers Alliance (KESWA)
brengt sekswerkers in Kenia bij elkaar en werkt aan hun rechten en gezondheid. De organisatie komt op voor vrouwen, mannen en transgenders. Keswa is partner in het programma Bridging the Gaps, van het Aids Fonds.

Réseau National des jeunes vivant avec le VIH (RNJ+) geeft in Burundi voorlichting over seksuele gezondheid en rechten aan jonge mensen en komt op voor jongeren met hiv. Sinds 2004 heeft RNJ+ meer dan twintigduizend jonge mensen bereikt met essentiële informatie over preventie en behandeling van hiv.

RNJ+ was tot eind juni 2016 partner in het Link Up project, van STOP AIDS NOW!

----------------------------------------------------------------------------------------------
Dag #3 (deel 2): Hiv-vaccin studie krijgt groen licht
20 juli 2016, Durban, SA

Voor het eerst sinds 7 jaar is er weer hoopvol nieuws over een werkend hiv-vaccin, de enige manier om hiv echt de wereld uit te krijgen. Dit jaar nog wordt gestart met het testen van een nieuw vaccin op een grote groep mensen in Zuid-Afrika. Het onderzoek loopt vijf jaar lang. De onderzoekers kondigden dit aan op AIDS2016, ze zijn optimistisch over het mogelijke resultaat. 

Na 15 jaren van laboratoriumonderzoek wordt er eindelijk een volgende belangrijke stap gezet in het ontwikkelen van een doeltreffend hiv-vaccin.
De studie met het nieuwe HVTN100 vaccin krijgt het groene licht om de werkzaamheid te testen op een grote groep mensen.
5400 hiv-negatieve vrijwilligers, mannen en vrouwen, zullen op 15 plaatsen in Zuid-Afrika het komende jaar 5 injecties toegediend krijgen. Daarna worden ze twee jaar lang gecontroleerd op een hiv-infectie.

Het HVTN 100 vaccin is ontwikkeld op basis van een eerder vaccin, RV144, dat in 2009 werd getest in Thailand en soms effectief bleek te zijn. Het probleem met het hiv-virus is dat het snel veranderd en zich aanpast. Het nieuwste vaccin is speciaal gericht op het hiv-virus zoals dat in Zuid-Afrika bekend is. Voorlopige tests hiermee waren positief.
“Als dit vaccin werkt, is dit het eerste werkbare vaccin in de wereld”, volgens de Zuid-Afrikaanse onderzoekers.

Tegelijkertijd loopt in de USA een vergelijkbare test met een ander vaccin. De onderzoekers van de beide continenten zullen hun bevindingen en resultaten uitwisselen en hopen gezamenlijk zo tot een wereldwijd werkend vaccin te komen.


Dag #3 (deel 1): Geen spoor van hiv na stamceltransplantatie
20 juli 2016, Durban, SA

Bij twee Europese hiv-patiënten is na een risicovolle stamceltransplantatie, die zij moesten krijgen omdat zij kanker hadden, geen spoor meer van hiv in hun bloed te vinden. Dat is een veelbelovend resultaat dat een mogelijke genezing van hiv een stapje dichterbij brengt. De Nederlandse arts-microbioloog dr. Anne Wensing van het UMC Utrecht maakte dat bekend op AIDS2016.

Wensing: “Of deze patiënten zijn genezen van hiv, kunnen we pas zeggen als ze ook stoppen met het gebruik van hiv-medicijnen”.
Genezen van hiv is met de huidige behandelingen niet mogelijk, omdat een beetje virus zich buiten het bloed in het lichaam schuilhoudt. In het UMC Utrecht wordt onderzoek gedaan naar de vraag wáár het virus zich verstopt.

Bij de twee patiënten die een stamceltransplantatie hebben gehad, is nu geen hiv meer in het bloed aantoonbaar. Wensing: “Een speld in een hooiberg vinden is een hele klus, maar het is een nog veel grotere uitdaging om aan te tonen dat er géén speld in een hooiberg is.” 

De volgende stap is om te stoppen met de hiv-medicatie om te zien of het virus dan nog steeds weg blijft. Wensing: “Maar stoppen met de hiv-behandeling is heftig als iemand kort na een stamceltransplantatie nog een fragiele gezondheid heeft.” De twee patiënten zijn nog niet zo ver.
In 2013 waren er twee hiv-patienten uit Boston waarbij na een stamceltransplantatie geen hiv aantoonbaar was. Toen zij stopten met het gebruik van hiv-medicijnen, bleek men toch nog hiv te hebben.Er is tot nu toe één mens ter wereld die, negen jaar geleden, is genezen van hiv. Timothy Brown had niet alleen hiv, maar ook leukemie. Na zware kuren chemotherapie en bestraling onderging hij een stamceltransplantatie. Sindsdien gebruikt Timothy Brown geen hiv-medicijnen meer én blijft hiv in zijn bloed onvindbaar. Door die genezing zijn organisaties veel meer tijd en geld gaan besteden aan onderzoeken naar hiv-genezing. Het is tot nu toe nog niet gelukt om meer patiënten te genezen.

          Dr. Anne Wensing bij de AIDS2016 conferentie.
          Foto: International Aids Society/Steve Forrest

----------------------------------------------------------------------------------------------
Dag 2 (deel 2): Charlize Theron aan zijde van aidsactivisten
19 juli 2016, Durban, SA

“Why do we not care enough?” Waarom zijn we zo onverschillig, vroeg Zuid-Afrikaanse en internationaal bekende actrice Charlize Theron zich af bij de officiële openingsceremonie van AIDS2016 in Durban.  Ze uitte haar verbazing en verontwaardiging over het feit dat na 30 jaar strijd tegen aids er nog steeds een conferentie als deze nodig is om wetenschappers, activisten en beleidsmakers bij elkaar te brengen. Volgens Theron had de aidsepidemie al lang opgelost kunnen en moeten zijn.

“We have the tools to solve the problem!”  Er zijn condooms en de hiv-preventiepil PrEP om een infectie te voorkomen, er zijn levensreddende medicijnen om iedereen met een hiv-infectie te behandelen, waarom heeft niet iedereen dan toegang tot die middelen en medicijnen, vroeg Theron zich af.
“Aids discrimineert niet, iedereen kan een hiv-infectie oplopen, mannen en vrouwen, jong en oud, blank en zwart. Helaas, wij discrimineren!” was haar antwoord.
Theron wees er op dat mannen die seks hebben met mannen, transgenders, sekswerkers en druggebruikers in lage en middeninkomenslanden, maar vooral ook jonge vrouwen in Afrika onevenredig hard getroffen worden door de aidsepidemie.
“Hiv wordt overgedragen door seksisme, racisme en homohaat. Dit is ronduit schandelijk en moet onmiddellijk stoppen”, was haar emotionele boodschap. Ze kreeg een staande ovatie van alle conferentiegangers. Bekijk haar hele speech hier.


          Charlize Theron speeches at AIDS2016
          Foto: International AIDS Society/Steve Forrest/Workers' Photos


Dag 2 (deel 1): Op de goede weg met aidsbestrijding?
19 juli 2016, Durban, SA

“We hebben de verplichting om af te maken wat we begonnen zijn,” zegt VN-Secretaris-Generaal Ban Ki-moon bij de start van AIDS2016. “Ik roep iedereen hier op om een einde te maken aan aids tegen 2030. Dat vraagt om meer preventie van hiv-infecties, goede zorg en behandeling van mensen met hiv overal in de wereld. Maar we kunnen pas slagen als de rechten van mensen met hiv worden erkend en beschermd. Het opheffen van stigma en discriminatie kan vele levens redden.”
         
         Ban Ki-moon met Charlize Theron e.a. bij de opening van AIDS2016.
          Foto: International AIDS Society/Marcus Rose


UNAIDS maakt op AIDS2016 bekend dat we op de goede weg zijn met de aidsbestrijding, maar de vooruitgang verschilt erg per regio en dat geeft reden tot bezorgdheid.

90-90-90
Om de aidsepidemie te stoppen tegen 2030, is internationaal afgesproken dat tegen 2020 de volgende doelen gehaald moeten worden:
90% van de mensen met hiv zijn getest en kennen hun status,
90% van hen is op behandeling en neemt dus hiv-remmers en bij
90% van die mensen is het hiv-virus onderdrukt.

Wereldwijd leven er 37 miljoen mensen met hiv, 17 miljoen zijn intussen op behandeling. 20 miljoen mensen hebben dus nog steeds geen toegang tot levensreddende medicijnen. Vorig jaar kwamen er nog steeds 2,1 miljoen nieuwe hiv-infecties bij en voor het eerst is sprake van een trendbreuk, dit aantal ging namelijk niet verder omlaag. Van de mensen met hiv die medicijnen slikken, is nog maar bij één derde de behandeling zó effectief dat de hiv-infectie niet meer op te sporen is.

Huidige stand
Volgens UNAIDS is de stand van zaken nu wereldwijd: bijna 50% van de mensen met hiv zijn getest – 40% worden behandeld - 30% heeft het virus onderdrukt.

“Dat valt vies tegen”, volgens van Louise van Deth, directeur van Aids Fonds-STOP AIDS NOW! “We hebben de afgelopen vijftien jaar enorm veel voor elkaar gekregen, de aidsbestrijding is effectief. Testen en direct behandelen bij een positieve diagnose is de enige juiste strategie, want het nemen van hiv-remmers beschermt niet alleen de eigen gezondheid maar voorkomt ook verdere verspreiding van het hiv-virus.  Maar deze nieuwste cijfers maken duidelijk dat er tot 2020 nog een forse inspanning geleverd moet worden. Er moet de komende jaren nog meer geïnvesteerd worden in juist de landen die de aidsbestrijding niet alleen aan kunnen.”

Afrika
In Afrika, ten zuiden van de Sahara, leven de meeste mensen met hiv, zo’n 69%. In die regio alleen al waren 12 miljoen mensen op behandeling. Landen zoals Kenia, Botswana, Ruanda, Lesotho en Swaziland zijn goed op weg om de doelen in 2020 te halen. Maar andere landen in Midden en West Afrika, dreigen erg achterop te raken.
“Het is een enorme uitdaging, maar ik blijf geloven dat het haalbaar is”, zegt van Deth. “Met de bekende preventie- en behandelingsmethoden van hiv, voldoende fondsen én de politieke wil om stigma en discriminatie van mensen met hiv tegen te gaan, is het haalbaar om aids de wereld uit te krijgen”.

-----------------------------------------------------------------------------------------------
Dag 1: Donorlanden verlagen aidsbudget 
18 juli 2016, Durban, SA

Voor het eerst sinds 5 jaar geven donorlanden minder geld uit aan de internationale aidsbestrijding. In vergelijking met vorig jaar is er een daling in het budget van 13%. Ook Nederland besteedde minder aan aidsbestrijding, hoewel het nog steeds tot 1 van de 5 grootste donorlanden behoort.

De reden waarom 13 van de 14 donorlanden minder geld uitgeven aan aidsbestrijding, volgens UNAIDS, heeft alles te maken met de actuele problemen, zoals de enorme vluchtelingencrisis en een economische crisis, die nog niet helemaal is verwerkt en al opnieuw dreigt na Brexit. Hierdoor is ook geen enkele zekerheid over het aidsbudget voor de komende jaren.

“De daling van het budget van de donorlanden voor de aidsbestrijding wereldwijd is bijzonder zorgwekkend”, volgens Louise van Deth, directeur van Aids Fonds-STOP AIDS NOW! “Veel lage- en middeninkomenslanden hebben onze steun juist de komende jaren hard nodig om het afgesproken VN-doel te halen, aids de wereld uit tegen 2030. Het is bovendien geen slim beleid om nu minder geld uit te geven aan aidsbestrijding omdat het op de lange termijn niet alleen leidt tot meer aidsdoden maar ook tot hogere kosten om mensen met hiv levenslang te behandelen.”

Volgens onderzoek van Kaiser Family Foundation/UNAIDS, dat op de conferentie werd gepresenteerd, is er in 2015 door de 14 donorlanden in totaal 7,5 miljard US Dollar besteed aan aidsbestrijding. Dat is ruim 1 miljard minder dan in 2014.

De Verenigde Staten van Amerika blijven de grootste donor, gevolgd door Groot Brittannië, Frankrijk, Duitsland en op de vijfde plaats Nederland.