Hiv-diagnoses stijgen, betere toegang tot preventie hard nodig
Het aantal nieuwe hiv-diagnoses in Nederland stijgt. Na een jarenlange daling en stagnering van het aantal nieuwe hiv-diagnoses, laat het vandaag verschenen rapport van Stichting hiv monitoring zorgwekkende cijfers zien. We slaan daarom alarm: preventiemiddelen als PrEP bereiken niet iedereen die dat nodig heeft.
Uit het rapport van Stichting hiv monitoring blijkt dat de stijging in het aantal nieuwe hiv-diagnoses sinds 2022 gaande is. Vooral onder jonge mannen die seks hebben met mannen is sprake van een toename. Modelberekeningen voorspellen bovendien dat het aantal diagnoses in de komende jaren zal blijven stijgen.
In 2025 zijn er 500 nieuwe hiv-diagnoses geregistreerd in Nederland en waren er naar schatting 425 nieuwe hiv-infecties (met een onzekerheidsmarge van 345 – 510, in lichtblauw). Tussen het oplopen van hiv en de diagnose zitten vaak meerdere jaren.
Dat is reden tot zorg. Nederland beschikt over de kennis en middelen om nieuwe hiv-infecties te voorkomen, maar preventiemiddelen zoals PrEP bereiken niet iedereen die dat nodig heeft.
“Met name de stijging onder jonge mannen die seks hebben met mannen is alarmerend,” zegt Mark Vermeulen, directeur van Aidsfonds – Soa Aids Nederland. “Het laat zien dat jongeren onvoldoende wordt bereikt met kennis over wat hiv is en hoe je een infectie voorkomt. Het is noodzakelijk dat iedereen die hiv-preventie nodig heeft er gebruik van kan maken.”
Preventie niet toegankelijk
Uit onderzoek van Soa Aids Nederland blijkt dat ruim een kwart van de mannen die ervoor in aanmerking komen de toegang tot PrEP te ingewikkeld vindt en dat als reden geeft om het middel niet te gebruiken. Daarnaast noemt bijna één op de vijf mensen die in aanmerking komen voor PrEP de kosten als reden.
Het aandeel van mannen geboren vanaf 1990 is in de afgelopen jaren snel gegroeid.
Uit het rapport van Stichting Hiv Monitoring blijkt ook dat preventie niet laagdrempelig genoeg is. Onder mensen bij wie hiv is vastgesteld, bevonden zich ook mensen die PrEP wilden gebruiken maar nog op een wachtlijst stonden. Een aantal testten positief tijdens hun PrEP-intake. Sommigen van de mensen kende PrEP niet of schatte het risico op hiv te laag in.
Ook eerdere contactmomenten met soa- en hiv-zorgverleners bieden kansen voor betere preventie. Van de mannen die seks hebben met mannen en tussen 2023 en 2025 een hiv-diagnose kregen, had het merendeel eerder al eens getest op hiv, toen nog negatief.
PrEP in het basispakket
Aidsfonds – Soa Aids Nederland pleit voor vier maatregelen om de stijging van hiv-infecties te keren:
- PrEP in het basispakket, zodat geld geen drempel meer is
- maak PrEP toegankelijker via de huisarts
- blijf investeren in laagdrempelige PrEP-zorg via de GGD
- en gerichte outreach en voorlichting, in samenwerking met de betrokken gemeenschappen.
Pas als PrEP echt toegankelijk is en we iedereen de juiste informatie over hiv en preventie kunnen bieden, bereiken we de mensen die nu buiten de boot vallen.