Nieuwe regels VS dwingen aidsbestrijders in onmogelijk dilemma
Nieuwe Amerikaanse regels zetten aidsbestrijders wereldwijd voor het blok. Als je geld van de VS krijgt, mag je niet meer werken aan inclusie, gendergelijkheid en lhbt+-rechten. Ook niet met je eigen geld. Ze staan voor een onmogelijke keuze: welke levens red je?
De nieuwe regels van regering-Trump zijn sinds 26 februari van kracht en gelden voor alle non-profit organisaties, VN-organisaties en overheden. Ontvangen ze Amerikaans geld, dan mogen zij zich op geen enkele manier bezighouden met genderidentiteit, diversiteit, gelijkheid en inclusie. Dat raakt al het werk gericht op de meest kwetsbare groepen, zoals vrouwen en meisjes, lhbt+’ers en sekswerkers.
De VS bepalen met dit beleid niet alleen waar hun steun voor wordt gebruikt, maar wat organisaties überhaupt mogen doen.
Onmogelijk dilemma
Aidsfonds maakt zich grote zorgen over een toename in hiv-infecties wereldwijd wanneer toegang tot levensreddende hiv-zorg verdwijnt. In de praktijk betekenen de regels namelijk dat veel aidsbestrijdingsorganisaties nu twee opties hebben:
- Cruciale Amerikaanse financiering aannemen en de meest kwetsbare groepen uitsluiten van zorg, of:
- Zich op kwetsbare groepen blijven richten, maar ander levensreddend werk afschalen of stoppen.
Dit is een onmogelijk dilemma. Voor sommige organisaties betekent de tweede optie dat ze geen medicijnen meer kunnen inkopen of klinieken moeten sluiten. Dit kost hoe dan ook mensenlevens.
De global gag rule
De nieuwe regels zijn een uitbreiding van de zogenaamde global gag rule. Hier lees je daar meer over:
Wat houdt de Global Gag Rule in?
De nieuwe regels zijn een uitbreiding van het Mexico City-beleid, of de global gag rule. Dit beleid bestaat al sinds 1985 en is meermaals ingetrokken (door Democraten) en weer ingevoerd (door Republikeinen).
Het houdt in: krijg je Amerikaans geld, dan mag je organisatie zich niet bezighouden met abortus. Je mag geen diensten aanbieden en geen pleitbezorging doen op dit gebied. Met Trumps beleidsaanpassing komen daar in 2026 ook de onderwerpen genderidentiteit, gelijkheid, diversiteit en inclusie bij.
En, cruciaal, de VS bepalen hiermee dus niet alleen wat je mag doen met hun steun, maar wat je organisatie überhaupt mag doen.
Hoe heeft Trump de Global Gag Rule uitgebreid?
Trump heeft de global gag rule opnieuw ingevoerd én uitgebreid – naast abortus staan nu ook op de zwarte lijst:
- genderidentiteit
- diversiteit, gelijkheid en inclusie
Dat heeft impact op alles wat te maken heeft met gendergelijkheid, lhbt+-rechten, transgenderzorg en het tegengaan van discriminatie. De mensen die het meest kwetsbaar zijn worden hierdoor het hardst geraakt.
Ook geldt de regel nu niet meer alleen voor internationale non-profit organisaties, maar ook voor Amerikaanse organisaties, internationale samenwerkingsverbanden zoals de VN en overheden van landen die steun ontvangen.
Wat weten we over de impact van de originele Global Gag Rule?
We weten uit meerdere onderzoeken al dat de originele global gag rule in het verleden heeft geleid tot méér ongewenste zwangerschappen, abortussen, moedersterfte en hiv-infecties.
Onderzoekers berekenden in 2022 dat er elk jaar dat de global gag rule van kracht was 90.000 extra hiv-infecties plaatsvonden als gevolg van dit beleid.
Dat komt doordat juist organisaties die zich inzetten voor voorlichting, preventiemiddelen en seksuele gezondheid door de regel gekort werden.
De impact voor de aidsbestrijding
De uitbreiding van de global gag rule zal desastreus zijn voor de aidsbestrijding.
De strijd tegen hiv staat al onder zware druk door eerdere Amerikaanse bezuinigingen. Daardoor verloren miljoenen mensen plotseling de toegang tot levensreddende hiv-zorg. Deze crisis wordt door het nieuwe beleid nog groter.
Om de epidemie effectief te bestrijden moeten aidsbestrijders zich kunnen richten op de meest kwetsbare groepen, zoals vrouwen en meisjes, lhbt+’ers en sekswerkers. Daarbij is nodig:
- Een inclusieve benadering om juist deze mensen te bereiken
- Het aanvechten van discriminerende wetten
- Het pleiten voor de rechten van groepen die worden buitengesloten
De nieuwe regels maken al dit werk onmogelijk.
Onderzoekers berekenden in 2022 dat er elk jaar dat de originele gag rule van kracht was 90.000 extra hiv-infecties plaatsvonden – als gevolg van dit beleid. We verwachten dat dit aantal nog veel hoger zal uitvallen door de uitbreiding van de regels.
Wat doet Aidsfonds?
Aidsfonds ontvangt geen geld van de Amerikaanse overheid. Met de steun van onze donateurs blijven wij investeren in hiv-preventie, -zorg en gelijke rechten voor kwetsbare groepen. We houden nauw contact met onze partners terwijl de situatie zich ontwikkelt.
Onze oproep aan de Nederlandse regering is duidelijk: in de strijd tegen hiv en aids en voor de mensenrechten van minderheden zoals lhbt+’ers is sterk Nederlands leiderschap harder nodig dan ooit.
De besluiten van Trump zullen wereldwijd miljoenen mensen raken. Juist daarom is dit het moment voor Nederland om te investeren in internationale hiv-bestrijding, in plaats van te bezuinigen.
