"Deze heeft hiv!", riepen ze tijdens de dienstkeuring

Drie jaar geleden is het dat Artjom (19) klachten kreeg. Een lichte verkoudheid, verhoging en een gevoel van slapheid kwelden hem al een paar weken. Maar ook mondslijmvliesontsteking. Na een aantal tests in het kinderziekenhuis van Tsjeljabinsk, een stad in de zuidelijke Oeral, kwam er duidelijkheid: de tiener bleek hiv te hebben.

2 december 2021

Hiv-positief

"Ik had er rekening mee gehouden, want ik had wat contacten gehad. Mijn moeder, verpleegkundige, barstte in tranen uit. Ik moest de sterkste zijn van ons tweeën en haar troosten. Met mijn vader praatte ik niet. De situatie tussen ons was gespannen, de schuldvraag kwam ter tafel. Ik gebruikte toch geen drugs, hoe kon dit dan gebeuren, vroeg mijn vader zich af."

Artjom begon aan zijn medicatie, die hem duizelingen gaf, misselijkheid en een gevoel van algehele malaise. Langzaam kwam hij er weer bovenop, de bijeffecten verdwenen. Maar de mentale last bleef. "Ik durfde er met niemand over te praten, ik was bang afgewezen te worden vanwege mijn diagnose."

Omgeving

Slechts een paar vrienden wisten van zijn hiv en steunden Artjom. Maar leven met het geheim in een conservatieve maatschappij als Rusland is zwaar, zo ondervond hij. "Als ik met mensen wilde praten, moest ik mijn status verbergen en dat was heel moeilijk. Al mijn angst richtte zich op hoe ze zouden reageren. Mensen zijn wreed. De dienstkeuring was een nachtmerrie. De twee oudere vrouwen die mij testten riepen keihard, zodat iedereen het kon horen: “Deze heeft hiv!”, terwijl dat medisch geheim is. Vreselijk natuurlijk, maar ik hield me koest. Inmiddels zet ik mensen op hun plaats die zoiets doen."

Dat komt voornamelijk doordat Artjom afgelopen zomer besloot open te zijn over zijn situatie. Zijn openheid op Instagram leverde hem een handvol negatieve reacties op. "Ik werd een keer gebeld en kreeg te horen dat het mijn eigen schuld was, waarom ik niemand had gewaarschuwd en dat ze vanwege mij nagelschaartjes bij de manicure moesten ontsmetten."

Onwetendheid

Volgens Artjom weten de meeste mensen in zijn stad niks van hiv en hoe je een infectie kunt voorkomen. "Ja, in autobussen en trams zie je oproepen om condooms te gebruiken. Dat is goed, maar niet genoeg", vindt hij. "In het speciale hiv-centrum liggen brochures waarin niet eens staat uitgelegd dat je anderen niet kunt infecteren wanneer het virus dankzij medicatie onderdrukt is. En over het feit dat hetero’s elkaar ook kunnen infecteren, praten mensen gewoonweg niet."

Het komt allemaal door onwetendheid. "Mensen zijn niet genoeg voorgelicht om het te begrijpen", verzucht Artjom. Voor het geven van voorlichting is in het huidige Rusland steeds minder ruimte. "Het is een groot politiek spel, waardoor ethische vragen onbeantwoord blijven", zegt Artjom. Hij wijst op de vorig jaar gewijzigde grondwet, waarin Russische waarden als ‘traditionele waarden’ staan omschreven. Seksuele voorlichting op scholen is taboe, voorlichting over homoseksualiteit al helemaal.

Hiv in Rusland

  • 1,5 miljoen mensen met hiv
  • 1 op de 3 krijgt levensreddende hiv-medicijnen
  • 100.000 nieuwe infecties per jaar
  • De meeste infecties (57%) vinden plaats via heteroseks

Bronnen: Russisch centrum voor aidspreventie en -bestrijding, UNAIDS

 

 

Anti-homowet

Al in 2013 introduceerde Rusland de wet tegen propaganda van niet-traditionele seksuele relaties, in het Westen veelal aangeduid als ‘anti-homowet’. Daardoor is het openlijk spreken over homoseksualiteit in het bijzijn van kinderen verboden. "Ik wil er niet te veel over kwijt", zegt Artjom. "Je loopt kans op gevangenisstraf."

Toch is Artjom niet onverdeeld negatief over de autoriteiten. "Als je hiv-medicijnen nodig hebt, kun je die gratis krijgen. In mijn geval kosten ze 30.000 roebel (zo’n 360 euro). Dat is meer dan een maandsalaris." Maar dan moet je je wel veilig voelen om hiv-zorg te zoeken. En voor veel mannen die seks hebben met mannen is dat niet het geval.

Over zijn toekomst denkt Artjom niet te veel na. Hij wil andere jonge mensen met hiv helpen en zijn zangcarrière voortzetten. "Daarna zie ik wel. Ik wil weg uit Tsjeljabinsk. Ergens anders heen met mijn vriend. Misschien naar Moskou. Maar het liefst nog naar het buitenland."

Tekst: Joost Bosman
Foto's: Fjodor Telkov

Niemand uitsluiten

Rusland kampt met de snelst groeiende hiv-epidemie ter wereld. Mensen die het grootste risico lopen op hiv, kunnen vaak niet rekenen op goede zorg. Dat is onacceptabel en houdt de hiv-epidemie in stand. Aidsfonds zorgt daarom voor goede voorlichting, hiv-tests en behandeling voor de mensen die dat het hardst nodig hebben. Dat doen we samen met lokale partners die de situatie in Rusland goed kennen. Dit werk wordt mede mogelijk gemaakt door de Nationale Postcode Loterij.

Stop aids uit liefde voor alle liefdes Stop aids uit liefde voor alle liefdes

In Rusland kunnen de mensen die het grootste risico lopen op hiv, vaak niet rekenen op goede zorg. Dat is onacceptabel en houdt de hiv-epidemie in stand. Aidsfonds zorgt daarom voor goede voorlichting, hiv-tests en behandeling voor de mensen die dat het hardst nodig hebben. Help ook mee.

 

help mee

Aidsfonds gebruikt cookies om de website goed te laten functioneren, webverkeer (geanonimiseerd) te analyseren, socialmedia-filmpjes en -posts te tonen en gericht te kunnen adverteren. Je geeft toestemming voor deze cookies door op accepteren te klikken. Ben je niet akkoord, wijzig dan je voorkeuren. Meer informatie